|
1.GİRİŞ
Linux,
her ne kadar Serbest Yazılım ve GPL (General Public Licence) lisansı
ile birlikte anılsa da, aslında Serbest Yazılım Linux'tan çok daha önce
başlayan bir harekettir.Ancak Serbest Yazılım dahilindeki programlar
yaygınlaşsa da, bu programların sunulacağı bir platform yani GPL
lisansına sahip bir işletim sistemi henüz mevcut değildir.
91 yılında Linus Torvalds bir mail grubuna küçük bir işletim sistemi yazdığını
duyurduğunda serbest yazılımın durumu bu şekildedir. Bu haber üzerinde serbest
yazılımcılar Linus ile bağlantıya geçerler ve işletim sisteminin GPL lisansı altında
internet'e konmasını tavsiye ederler.
Linux geliştirilirken diğer işletim sistemlerinin bazı özelliklerini almıştır. Bunlardan en
önemlisi Unix'ten miras aldığı Çok Kullanıcılı Çalışma (Multi User) ve Çoklu İşlem
(Multi Tasking) özellikleridir.
Bu özellikler nedeniyle sisteme kullanıcı adı ve şifre olmadan giriş yapılamamaktadır.
Ayrıca kullanıcıların yetkileri de sınırlandırılmıştır. Sisteme müdahale etme yetkisi
sadece ana kullanıcıya yani root'a aittir.
2.DAĞITIMLAR
Çekirdek Nedir?
Linux aslında yanlış anlaşılmış bir tanımlamadır. Herkes paketin tamamına linux
dendiğini sanır. Oysa linux bir önceki konulardan da anlaşılacağı gibi sadece bir işletim
sistemi yani sistemin çekirdeğidir (kernel).
Linux'a yani çekirdeğe
http://www.kernel.org
adresinden ulaşılabilir.
Linux devamlı geliştirilmekte olan bir sistemdir. Bu nedenle çekirdeğin versiyon
numaraları o linux'un durumunu belirtir. Normalde bir linux 2.4.18 gibi üç basamaklı bir
versiyon numarasına sahiptir. Bu numaradaki ortadaki basamak versiyonun kararlılık
durumunu belirtir.
Ortadaki rakam çift ise, o sürüm kararlıdır ve kullanılabilir. Tek rakamlar henüz
geliştirme aşamasındadırlar ve normalde ticari ürün olarak sunulmazlar. Sadece test
amacı için internettedirler.
Dağıtım Nedir?
Linux GPL bir ürün olduğu için isteyen herhangi bir kişi yada kuruluş linux'a eklemeler
yaparak, gerekli bölümleri ekleyip çıkartarak kendi linux'larını üretebilirler. Kişi yada
uruluşların hazırlamış olduğu bu özelleştirilmiş linux'lara dağıtım adı verilir.
Dünya üzerinde yerel linux'larda sayılırsa yaklaşık olarak 400 linux dağıtımı mevcuttur.
Bir linux dağıtımı temel olarak aşağıdaki parçalardan oluşur:
Linux Çekirdek + Kurulum Prg. + Paket Yön. Sis. + Programlar
(Kernel) (installer) (Package Man.)
Bu dağıtımda kullanılan Kurulum Prg. Paket Yönetim Sistemi ve Programlar GPL ise, o
dağıtım GPL bir dağıtımdır. Yani bu linux dağıtımı üzerinde GPL lisansının verdiği tüm
hakları kullanabiliriz. Ayrıca bu dağıtımlar internet üzerinden de indirilebilir.
Eğer bu üç bölümden herhangi biri GPL değilse, ürün GPL lisansından çıkar. Ve para ile
satılan ürünler olurlar.
Dünya üzerinde 400 civarında linux dağıtımı vardır. Ancak bunların büyük çoğunluğu
mevcut büyük GPL dağıtımların değiştirilmesi ile elde edilmiştir. Bu nedenle bir çoğu
küçük farklılıklar dışında birbirine benzer.
En önemli Linux dağıtımlarını şu şekilde sayabiliriz:
Redhat: Amerika merkezli bir linux dağıtımıdır. Linux'taki ilk paket yönetim sistemi
olan Redhat Package Management yani rpm'i geliştirmişlerdir. Linux'ların önemli bir
kısmı rpm sistemi üzerinden çalışmaktadır. Bu nedenle en önde gelen linux firmalarından birisidir.
Mandrake: Fransa merkezli bir Linux dağıtımıdır. Daha çok masaüstü kullanıcılarına
yönelik dağıtımlar hazırlamaktadırlar. Konfigürasyon işlemleri için kendi geliştirdikleri
Drak yazılım paketlerini kullanmaktadırlar.
SuSe: Almanya merkezli bir linux dağıtımı olan SuSe son birkaç yıldır GPL dağıtımı
bırakmış durumdadır. Üretmiş olduğu Linux'lar 30-40$'dan başlayan fiyatlar ile
satılmaktadırlar. Birçok avrupa ülkesinde ve özellikle Almanya'da devlet kurumları ile
anlaşmalar yaparak Linux'un yaygınlaşmasında önemli bir rol oynamaktadır.
Slackware: İlk linux dağıtımı olan Slackware'in bir paket yönetim sistemi yoktur. Yani
sonradan yüklenecek olan tüm programlar kaynak koddan çekilip derlenerek
kurulmaktadır. Bu işlem zor gibi gözükse de, sistem üzerinde maksimum müdahaleye izin
verdiği için özellikle server kullanıcıların tercih ettiği linux'lardan birisidir.
Debian: Ticari bir firma tarafından üretilmeyen Debian'ın ne büyük özelliği içerisinde GPL
olmayan hiçbir uygulama içermemesidir. Ayrıca deb adında kendisine ait bir paket yönetim
sistemi vardı
|